Sektörün belini büken kriz: Maliyetler uçtu, pazar daraldı

Türkiye’nin en köklü markalarından biri olan Yeşil Kundura’nın iflasıyla gözler ayakkabı sektörüne çevrildi. Döviz kurunun enflasyonun gerisinde kalması, artan işçilik maliyetleri ve daralan istihdam sebebiyle zor günler geçiren sektör bu defa da fırsatçıların hedefinde. Özellikle ham madde ve yan sanayideki yüzde 40’a varan zamlar ile Mısır üzerinden gümrüksüz giren ürünler yerli üreticinin belini bükerken, sektör üretim gücünü koruyabilmek için acil müdahale bekliyor.

Sektörün 2020, 2021 ve 2022 yıllarında ihracat rekoru kırdığını hatırlatan Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği (TASD) Başkanı Berke İçten, o dönemde 380 milyon çift ihracatla 550 milyon dolar dış ticaret fazlası verdiklerini söyledi.

Ancak 2022’nin son çeyreğinden itibaren tablonun tersine döndüğünü belirten İçten, “Artan maliyetler ve Türk Lirası’nın aşırı değerlenmesi bizi küresel rekabetten kopardı. İşçilik gideri üç yıl önce maliyetin yüzde 20-30’uyken, bugün yüzde 50’sine ulaştı. Yabancı müşterilerimiz Türkiye’deki fiyatların çok pahalı olduğunu söyleyerek alımlarını durdurdu. 2023 yılında ilk defa 150 milyon dolar dış ticaret açığı verdik. Bugün ihracat 187 milyon çifte kadar düşerken açık 500-550 milyon dolarlara ulaştı” dedi.

VERGİLER SIFIRLANSIN

Türkiye Gazetesi’nden Ömer Temür’ün haberine göre, sektörün kanayan yaralarından birinin de yan sanayi ve ham madde tedarikinde yaşanan fırsatçılık olduğunu vurgulayan İçten, “Körfez kaynaklı petrol ham madde artışlarını bahane eden plastik sanayicileri, ayakkabı tabanı ve suni deride fahiş zamlar yapıyor. Çin’de ham madde artışları 3-5 cent, İtalya’da ise 5-10 cent seviyesindeyken; Türkiye’de ayakkabı tabanına yüzde 30-40 oranında zam yapıldı. Bu durumu Ticaret Bakanlığı’na ilettik. Piyasada regülasyon sağlanması için bu ürünlerin ithalatında gümrük vergilerinin geçici olarak sıfırlanmasını talep ediyoruz. Özellikle Türkiye’de üretilmeyen mikrofiber gibi 8-9 kalem malzemede vergiler kaldırılırsa maliyetlerimiz yüzde 30 ucuzlar” ifadelerini kullandı.

MISIR ÜZERİNDEN ARKA KAPI

Sektörün karşı karşıya kaldığı ve giderek büyüyen bir diğer büyük tehdit ise Mısır. Çin ve Uzak Doğu’dan Mısır’a getirilen taban ve sayaların burada sadece montaja tabi tutularak “Mısır menşei” kazandığını dile getiren İçten, Serbest Ticaret Anlaşması (STA) sayesinde bu ürünlerin Türkiye’ye düşük gümrükle veya gümrüksüz girdiğini bildirdi.

EK VERGİ İLE İTHALAT DÜŞTÜ

Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın desteğiyle ithalat tarafında önemli adımlar atıldığını kaydeden İçten, “Bakanlığımız ithalat vergisini yüzde 30’dan yüzde 40’a çıkardı. Ayrıca e-Ticaret siteleri üzerinden gelen ürünlere kısıtlama getirildi. Bu adımlar sayesinde 2026 yılı başında ithalatta yüzde 15-20’lik bir düşüş başladı. Ancak ihracatın tekrar dengeye gelmesi için kur politikalarının ve maliyetlerin revize edilmesi şart” ifadelerini kullandı.